Jak oszacować zapotrzebowanie na wodę dla pracowników?
Zbyt mały zapas wody kończy się pustą butlą w środku dnia pracy. Zbyt duży zajmuje miejsce i utrudnia kontrolę kosztów. Nawet urządzenie podłączone do instalacji może okazać się niedopasowane, gdy podczas przerwy korzysta z niego kilkanaście osób naraz. Dlatego zapotrzebowanie na wodę dla pracowników warto oceniać na podstawie obecności, sposobu pracy i faktycznego poboru, a nie wyłącznie liczby etatów.
Pierwsze obliczenie jest prognozą. Warto połączyć prosty wzór z kilkutygodniowym pomiarem, aby ustalić dzienny wolumen, rezerwę i parametry punktów poboru.
Od etatów do rzeczywistej obecności
W firmie zatrudniającej 120 osób rzadko pracuje jednocześnie cały zespół. Część pracowników działa zdalnie, przebywa u klientów, korzysta z urlopu albo pracuje na innej zmianie. Trzeba też doliczyć gości, uczestników szkoleń i podwykonawców.
Dlatego liczba pracowników jest punktem startowym, a nie gotową podstawą zamówienia. Przydają się trzy wartości: średnia obecność w zwykłym dniu, najwyższa frekwencja w tygodniu oraz liczba użytkowników przebywających w obiekcie w godzinach największego ruchu. Dane można zebrać z systemu wejść, rezerwacji biurek, grafików zmianowych lub krótkiego pomiaru.
Zapotrzebowanie na wodę w firmie powinno zabezpieczać dni o dużej obecności, lecz nie musi być stale liczone według pełnej liczby etatów. W biurze hybrydowym bardziej miarodajna będzie frekwencja z wtorku lub środy niż miesięczna średnia.
Norma nie jest wielkością zamówienia
EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) określa odpowiednie całkowite spożycie wody dla dorosłych na poziomie 2,0 l dziennie dla kobiet i 2,5 l dla mężczyzn. Wartości obejmują wodę ze wszystkich napojów i żywności oraz odnoszą się do umiarkowanej temperatury i aktywności fizycznej1.
Nie należy więc mnożyć liczby zatrudnionych przez 2 lub 2,5 litra. Dzienne spożycie wody z firmowego źródła jest częścią całkowitego bilansu. Pracownik pije również kawę, herbatę lub napoje przyniesione z domu, a część płynów przyjmuje z posiłkami.
Do celów organizacyjnych trzeba oszacować pobór z konkretnego punktu. Najlepiej wykorzystać wcześniejsze faktury, liczbę zużytych galonów, odczyt licznika albo pilotaż.
Wzór, który porządkuje dane
Wstępny model można zapisać tak:
dzienny pobór = osoby obecne × średni pobór z firmowego źródła × współczynnik rezerwy
Średni pobór powinien wynikać z pomiaru. Gdy firma nie ma jeszcze danych, może przyjąć robocze założenie do testu, a po miesiącu zastąpić je rzeczywistym wynikiem. Rezerwa chroni przed upałem, spotkaniami i większą frekwencją.
Przykład: w danym dniu na miejscu pracuje 40 osób, a testowy pobór wynosi 1,2 l na osobę. Podstawowy wynik to 48 l. Po dodaniu 15% rezerwy firma planuje około 55 l dziennie. Przy 20 dniach pracy miesięczne zużycie wody w biurze wyniesie około 1100 l.
Wynik pokazuje wolumen. Nie odpowiada jeszcze na pytanie, czy wystarczy jedno urządzenie.
Woda dla 50 osób w firmie – obliczenia
Załóżmy, że firma zatrudnia 50 pracowników, lecz typowa obecność wynosi 80%, czyli 40 osób. Z obserwacji wynika pobór 1,1 l na osobę:
40 × 1,1 l = 44 l dziennie.
Po dodaniu 15% rezerwy otrzymujemy około 51 l. Przy 20 dniach pracy daje to około 1020 l miesięcznie. W przypadku butli 18,9 l odpowiada to orientacyjnie 54 butlom. Trzeba więc zaplanować miejsce na pełne i puste opakowania, terminy dostaw oraz ich wymianę.
Planując wodę dla 50 pracowników, warto sprawdzić, czy obsługa butli nie będzie bardziej uciążliwa niż wykonanie przyłącza do urządzenia sieciowego.
Woda dla 100 osób w firmie – obliczenia
Firma zatrudniająca 100 pracowników ma średnią frekwencję na poziomie 85 osób. Pomiar wykazał pobór 1,2 l na osobę:
85 × 1,2 l = 102 l dziennie.
Po dodaniu 20% rezerwy otrzymujemy około 122 l, czyli około 2440 l w miesiącu obejmującym 20 dni pracy. Takiego wolumenu nie należy automatycznie przypisywać do jednego urządzenia. Znaczenie mają powierzchnia biura, liczba kondygnacji i rozkład przerw.
Przy planowaniu wody dla 100 pracowników dwa punkty mogą działać sprawniej niż jeden wydajny model. Skracają drogę od stanowiska, ograniczają kolejkę i zapewniają alternatywę podczas serwisu.
Szczyt poboru bywa ważniejszy niż średnia
Najwięcej użytkowników może pojawić się przy urządzeniu rano, podczas przerwy obiadowej lub po spotkaniu. Dystrybutor może obsłużyć dzienny wolumen, a mimo to tworzyć kolejkę przez kilkanaście minut.
Model butlowy jest ograniczony pojemnością butli i wymaga jej wymiany. Dystrybutor wody podłączany do sieci pobiera wodę z instalacji, więc nie ma tego ograniczenia. Nadal może jednak powodować kolejki. Znaczenie mają tempo nalewania, liczba wylewek oraz czas potrzebny do ponownego schłodzenia lub podgrzania wody.
Dlatego wydajność dystrybutora wody należy oceniać w godzinach szczytu. AQUAMO opisuje modele między innymi w litrach na godzinę albo liczbie kubków na godzinę. Parametrów podanych w różnych jednostkach nie należy porównywać bez uwzględnienia pojemności naczynia i rodzaju pobieranej wody.
Temperatura, zmiany i wydarzenia
Ilość wody na pracownika zależy od temperatury, wysiłku, długości zmiany i rodzaju stanowiska. Biuro klimatyzowane ma inny profil poboru niż hala, magazyn czy praca na zewnątrz. Większy zapas jest potrzebny podczas upałów, długich zmian i wydarzeń firmowych.
W systemie zmianowym trzeba osobno policzyć najliczniejszą zmianę oraz pobór w okresie, gdy zespoły się mijają. Dodatkową pulę warto przewidzieć dla recepcji, sal konferencyjnych i gości. Planowanie dostaw wody do biura powinno też uwzględniać sezonowość oraz możliwość szybkiego zwiększenia zamówienia.
Przepisy wyznaczają minimum
Polskie przepisy BHP zobowiązują pracodawcę do zapewnienia wszystkim pracownikom wody zdatnej do picia lub innych napojów. Ilość, rodzaj i temperatura mają odpowiadać warunkom pracy i potrzebom fizjologicznym. Miejsca poboru wody zdatnej do picia powinny znajdować się nie dalej niż 75 m od stanowisk pracy2.
Woda pitna w miejscu pracy powinna być dostępna podczas wykonywania obowiązków. Zapas stojący w magazynie nie rozwiązuje problemu, gdy pracownik nie może wygodnie z niego skorzystać. W obiekcie wielopiętrowym warto ocenić rzeczywistą drogę do urządzenia, w tym drzwi z kontrolą dostępu i konieczność użycia windy.
Dobry dostęp do wody dla pracowników wymaga połączenia odpowiedniego wolumenu z rozsądnym rozmieszczeniem punktów.
Kiedy wybrać butle, a kiedy system POU?
Dostawy butlowe sprawdzają się bez przyłącza i przy nieregularnym poborze, lecz wymagają kontroli zapasu oraz miejsca na opakowania. System POU filtruje wodę z instalacji i nie wymaga zamawiania galonów, ale trzeba dobrać go do chwilowego obciążenia oraz zapewnić serwis.
Przy wyborze wody do biura warto porównać pełny koszt obsługi, dostępną przestrzeń i ryzyko przerw. Woda dla firmy w modelu sieciowym jest łatwiejsza do skalowania, a model butlowy daje większą swobodę ustawienia punktu.
Pomiar pozwala skorygować założenia
Jednorazowy odczyt może przypaść na urlopy, chłodny tydzień albo szkolenie. Pilotaż powinien objąć kilka tygodni o różnej frekwencji. Warto zapisywać pobór, liczbę obecnych osób, temperaturę, wydarzenia oraz przypadki kolejek lub braków.
Po zakończeniu testu można obliczyć średni pobór na obecną osobę i osobno przeanalizować wartości maksymalne. Obliczenia należy powtórzyć po zmianie modelu pracy, przeprowadzce, reorganizacji pięter lub wzroście zatrudnienia.
Jak AQUAMO pomaga dobrać rozwiązanie?
Na stronie AQUAMO można online porównać wymiary, funkcje i wydajność modeli przed rozmową z doradcą.
AQUAMO oferuje najem dystrybutorów filtrujących POU dla firm i instytucji w całej Polsce. W aktualnej ofercie wskazuje pełną obsługę w koszcie najmu, wodę bez limitu w stałej cenie, instalację, terminową wymianę filtrów, serwis i sanityzację. Dostępne są urządzenia wolnostojące i nablatowe, serwujące wodę w różnych temperaturach, a wybrane modele także wodę gazowaną.
Przed kontaktem warto przygotować informacje o frekwencji, godzinach pracy, liczbie kondygnacji i porach największego poboru. Dzięki nim dobór opiera się na realnym obciążeniu obiektu.
Norma wody na osobę – czy istnieje?
Najlepszy system powstaje etapami: od zebrania danych, przez test, po kontrolę po uruchomieniu. Warto regularnie porównywać prognozę z poborem i sprawdzać, czy w żadnej strefie nie występują braki lub kolejki.
Przed zamówieniem dobrze jest przygotować kartę obiektu z frekwencją, godzinami pracy, planem kondygnacji i oczekiwanymi funkcjami. Dostawca może wtedy zaproponować konfigurację, którą da się później rozbudować.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o zapotrzebowanie na wodę dla pracowników
1. Czy istnieje jedna norma litrów wody na osobę?
Nie. Przepisy wymagają zapewnienia wody, lecz jej ilość ma odpowiadać warunkom pracy i potrzebom fizjologicznym. Do planowania należy użyć danych o faktycznym poborze.
2. Czy liczyć wszystkich zatrudnionych?
Przy pracy hybrydowej i zmianowej ważniejsza jest najwyższa przewidywana obecność w danym czasie.
3. Jaki zapas wody dodać do obliczeń?
Powinien wynikać ze zmienności frekwencji, temperatury i wydarzeń. W przykładach można przetestować 10–20%, a później skorygować wartość na podstawie pomiarów.
4. Czy jeden dystrybutor wody wystarczy dla dużego zespołu?
Może obsłużyć dzienny pobór, lecz nie poradzić sobie z ruchem podczas przerw. Trzeba ocenić wydajność chwilową i lokalizację.
5. Kiedy powtórzyć obliczenia?
Po wzroście zatrudnienia, zmianie sposobu pracy, przeprowadzce, reorganizacji przestrzeni albo pojawieniu się regularnych braków i kolejek.
[1] https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2010.1459